کسب وکار پلتفرمی
کسب و کار پلتفرمی مدلی برای کسب وکار است که با ایجاد تبادل بین دو یا چند گروه وابسته به یکدیگر ارزش ایجاد می کند؛ این دسته ها معمولا مشتری ها و تولید کنندگان هستند. کسب و کار پلتفرمی برای تحقق این مبادله، شبکه های بزرگ و مقیاس پذیر ایجاد می شود که متشکل از کاربرانی است که می بایست در موقع نیاز در دسترس باشند. این کسب و کار پلتفرمی ، شبکه های بازار و انجمن ها ایجاد می شود که به کاربران اجازه می دهد تا مبادله و ارتباط برقرار کنند. اکنون در این مقاله می خواهیم بیشتر با این پلتفرم ها و کسب و کار پلتفرمی آشنا شویم.
این کسبوکارها مانند فیسبوک، اوبر یا علیبابا، برخلاف کسبوکارهای خطی، موجودی خود را بهطور مستقیم از طریق زنجیرهی تأمین ایجاد و کنترل نمیکنند. پلتفرمها ابزارهای تولید را در اختیار ندارند، بلکه ابزارهای ارتباط را فراهم میکنند.
پلتفرمهای موفق با کاهش هزینه و/یا ایجاد امکان نوآوریهای بیرونی، تبادلها را تسهیل میکنند. این اکوسیستمها با استفاده از تکنولوژیهای ارتباطی، پلتفرمها را قادر میسازند مقیاسی پیدا کنند که کسبوکارهای سنتی نمیتوانستند به آن دست پیدا کنند.
کسب و کار پلتفرمی شامل چه چیزهایی نمیشود؟
باید بهیاد داشته باشید که پلتفرم، مدلی برای کسبوکار است و نه فقط نوعی تکنولوژی. بسیاری از افراد، پلتفرم را با اپلیکیشنهای موبایل یا وبسایتها اشتباه میگیرند؛ پلتفرم تنها نوعی نرمافزار نیست، بلکه نوعی مدل کسبوکار است که با گردهمآوردن مشتریها و تولیدکنندهها ارزش ایجاد میکند.
رایجترین سوءاستفاده از اصطلاح «پلتفرم» زمانی است که برای توضیح بستههای نرمافزاری از آن استفاده میکنند. درواقع در این موارد، از واژهی «پلتفرم» صرفا برای بازاریابی استفاده شده است. ما این شرکتهای سنتی و غیرپلتفرمی را «کسبوکارهای خطی» مینامیم، چراکه فعالیتهای آنها را از طریق زنجیرهی تأمینِ خطی بهخوبی میتوان توضیح داد.
بهطورکلی شرکتهای خطی ارزش را بهصورت کالاها یا خدمات ایجاد میکنند و سپس آن را به افرادی میفروشند که در پاییندست زنجیرهی تأمینشان قرار دارند.
کسبوکارهای خطی چه کارخانهی تولید خودرو باشند، مانند جنرالموتور، چه فراهمکنندهی محتوا، مانند HBO، برخلاف پلتفرمها موجودی خودشان را دارند و این موضوع در ترازنامههایشان نشان داده میشود. همچنین شرکتهای فناورانهای مانند نتفلیکس که برای محتوایش پول پرداخت میکند یا خودش مجوز آن را صادر میکند، در این دسته قرار میگیرند. هرچند نتفلیکس، شرکتی فناورانه است، همچنان کسبوکاری خطی محسوب میشود و پلتفرم نیست.
بهیاد داشته باشید: طراحی پلتفرم فقط به ایجاد تکنولوژیهای اساسی مربوط نمیشود، بلکه به این مربوط میشود که کل کسبوکار چگونه فهم و ایجاد میشود، چگونه تولید ارزش میکند و چگونه شبکه میسازد.
در قرن بیستویکم دیگر زنجیرهی تأمین، محل اصلی تجمع ارزشهای کسبوکار نیست. چیزی که شرکتها صاحب آناند، در مقایسه با منابعی که میتوانند به آنها وصل شوند، اهمیت کمتری دارد.
در مدلهای قدیمی، مقیاسْ نتیجهی سرمایه گذاری و رشد منابع داخلی کسبوکار بود، اما در جهان شبکهای، مقیاس، نتیجهی تقویت شبکهای بیرونی در کنار کسبوکارتان است. این شبکه برای موفقیتِ هر کسب و کار پلتفرمیای ضروری است.
کسب و کار پلتفرمی اقتصاد را تسخیر کردهاند
مدل پلتفرمیِ کسبوکار، مدل جدیدی نیست. درواقع آنها قدمتی بهدرازای تاریخ تمدن بشری دارند و در بازارهای اولیه و حراجیها در روم باستان نیز وجود داشتهاند.
در قرن بیستم، مدلهای کسب و کار پلتفرمی را در فروشگاهها و حراجیها میدیدیم. این کسبوکارها مانند اجدادشان مکانی فیزیکی برای تسهیل تبادلها داشتند. اما امروزه بهیُمن تکنولوژیهای ارتباطی، پلتفرمها این امکان را به ما میدهند که ارزش تولیدشده را از طریق شبکهای تمرکززداییشده از افراد، تبادل کنیم. درنتیجه پلتفرمهای کسبوکار امروزی قادرند تبادلها را در مقیاسی بیسابقه توسعه دهند.
سه پلتفرمی که امروزه بیشترین موفقیت را کسب کردهاند، عبارتاند از گوگل، اپل و فیسبوک. اما آنها فقط قلهی کوه یخی هستند که بخش بسیار زیادی از آن درون آب قرار دارد. تعداد پلتفرمها در رأس اقتصاد ما در حال افزایش است. در سال 2016، چهار مورد از پنج برند ارزشمند دنیا و یازده مورد از بیست برند برتر که فوربسآنها را معرفی کرده بود، شرکتهای پلتفرمی بودند. در ابتدای سال 2017 نیز هر پنج برند برتر، شرکتهای پلتفرمی هستند.
درواقع امروزه بیشترِ شرکتهای سهامی عام و تقریبا همهی استارتاپ های موفق پلتفرمیاند. علاوهبر سه پلتفرمی که در بالا ذکر کردیم، پلتفرمهای موفق دیگری نیز وجود دارند که شامل آمازون، ایبی، اینستاگرام، یوتیوب، تویچ، اسنپچت، سلاک، واتساپ، ویز، اوبر، لیفت، ایربنب، پینترس و… نیز میشود.
رشد پلتفرمها به امریکا محدود نمیشود؛ شرکتهای پلتفرمی دیگری مانند علیبابا، تنسنت، بایدو و راکوتن، در چین و بیشترِ بخشهای آسیا فراگیر شدهاند. درواقع شرکتهای پلتفرمی در کشورهای درحالتوسعه نقش پررنگتری بازی میکنند تا در امریکا.
همزمان با فراگیرشدن دسترسی به اینترنت، رشد اقتصادی بسیاری از این کشورها شدت گرفته است. ازآنجاکه این کشورها زیرساختهای تجاری کشورهای توسعهیافته را ندارند، اقتصادشان حول اینترنت و پلتفرمها رشد کرده است.
برای مثال علیبابا بیش از 80درصد از بازار تجارت الکترونیک چین را کنترل میکند و بیش از 70درصد جستوجوها در چین از طریق بایدو اتفاق میافتد. تنسنت که اکنون ارزشمندترین شرکت در آسیاست، بیش از 850میلیون کاربر در پیامرسان ویچت دارد و بسیاری تخمین میزنند که بزرگترین شرکت بازیسازی در جهان باشد. همچنین دیدیکوادی که نسخهی چینی اوبر است، کنترل بازار تاکسی چین را در اختیار دارد.
در هند نیز آمازون با پلتفرمهای محلی مانند اسنپدلی و فلیپکارت مشغول رقابت است تا بازار تجارت الکترونیک این کشور را که بهسرعت در حال رشد است، به کنترل خود دربیاورد.
چه مشغول ساختن کسبوکاری پلتفرمی باشید و چه نباشید، بدون فهم درست اینکه پلتفرمها چگونه کار میکنند، نمیتوانید در اقتصاد امروزی موفق باشید.
سرمایهگذارها برای کسب و کار پلتفرمی ارزش بیشتری قائلاند
سرمایهگذارها عاشق پلتفرمها هستند. پلتفرمهای موفق، شبکهی قدرتمندی دارند و آن را در مقیاسی اداره میکنند که به فراگیرشدن کسبوکارشان کمک میکند.
هیچ شکی وجود ندارد که پلتفرمها در مقایسه با کسبوکارهای خطی ارزش بیشتری دارند. براساس تحقیقی که انجام دادهایم، سرمایهگذارها برای پلتفرمها در مقایسه با کسبوکارهای خطیِ مشابه، ارزش بیشتری قائلاند. بررسی 500 سهام برتر در بازار سهام نیویورک نشان میدهد که متوسط ضریب درآمد کسب و کار پلتفرمی 8٫9 است. در مقابل، کسبوکارهای خطی، بسته به مدلشان بهطور متوسط ضریب درآمد 2 تا 4 دارند. پژوهشهای مشابه دیگر نیز وجود چنین فاصلهای میان این دو نوع کسبوکار را تأیید میکنند.
این فاصله با گذشت زمان در حال افزایش است و دلیل مشخصی برای آن وجود دارد: پلتفرمها در کوتاهمدت و بلندمدت عملکرد مالی بهتری دارند، برای مثال رشد سریعتری دارند، بازگشت سرمایهشان بیشتر است و حاشیهی سود بالاتری دارند. درنتیجه، از ابتدای قرن بیستم پلتفرمها بهسرعت از دیگر مدلهای کسبوکار پیشی گرفتهاند.
باتوجهبه روند کنونی، پیشبینی میشود پلتفرمها تا سال 2020 موفق شوند 5درصد از 500 سهام برتر نیویورک را به خود اختصاص دهند. همچنین در طول 5 تا 10 سال آینده، بیشترِ شرکتهای باارزش در سهام نیویورک پلتفرمها خواهند بود.
زمانی که استارتاپها را بررسی میکنید، این روند معنای بیشتری پیدا میکند. موج بعدی شرکتهای سهامی عام و بزرگ، پلتفرمی خواهند بود. تقریبا 60درصد استارتاپهایی که بیش از یکمیلیارد دلار ارزش دارند، کسب و کار پلتفرمی هستند. اگر در سطح بینالمللی نگاه کنید، این اعداد شگفتانگیزتر نیز خواهند بود: در آسیا در بین 36 شرکتی که بیش از یکمیلیارد دلار ارزش دارند، 31 پلتفرم وجود دارد که چیزی حدود 86درصد است. دراینمیان، برای مثال، در چین 81درصد از این شرکتها پلتفرم هستند. در هند نیز از بین 9 شرکتِ باارزش، 8 تای آنها پلتفرماند.
پلتفرمها در مقایسه با استارتاپهای خطی ارزش بیشتری دارند. ارزش متوسط شرکتهای پلتفرمیِ بزرگ 4٫51میلیارد دلار است، درحالیکه ارزش متوسط کسبوکارهای خطیِ بزرگ 2٫49میلیارد دلار است. بهبیاندیگر، شرکتهای پلتفرمی دو برابرِ شرکتهای خطی ارزش دارند.
جای تعجب نیست که پلتفرمها سرمایهی بیشتری جذب میکنند. پلتفرمهایی که چندمیلیارد دلار ارزش دارند، در مقایسه با رقبای خطیشان دو برابر سرمایه جذب کردهاند. این رقم برای شرکتهای پلتفرمی 46٫24میلیارد دلار و برای شرکتهای خطی 21٫96میلیارد دلار است. علاوهبراین، پلتفرمها جذابیتهای بیشتری برای سرمایهگذارها دارند.
شرکتهای پلتفرمی باتوجهبه سرمایهای که دریافت میکنند، در مقایسه با شرکتهای خطی 12درصد باارزشترند. این آمار تأیید میکند که سرمایهگذارها به سرمایهگذاری در شرکتهای پلتفرمی اعتماد بیشتری دارند.
ساختار کسب و کار پلتفرمی
پلتفرمها درنهایت با تسهیل تراکنشها ارزش ایجاد میکنند، درحالیکه کسبوکارهای خطی با تولید کالا یا خدمات، این کار را میکنند. بهبیاندیگر، پلتفرمها با ساختن رابطه و ایجاد تراکنش، ارزش خلق میکنند.
چیزی که پلتفرم تولید میکند، تراکنش اصلی است و با این روش، برای کاربرانش ارزش ایجاد میکند. در طی این فرایند، ارتباطات بالقوه به تراکنش تبدیل میشوند. انجام درست تراکنش اصلی مهمترین بخش طراحی پلتفرمهاست، چراکه لازم است کاربران پلتفرم بارهاوبارها از آن استفاده کنند تا ارزشْ تولید و مبادله شود.
پلتفرم، تراکنش اصلی را ممکن میسازد، اما نمیتواند رفتار کاربرانش را بهطور مستقیم کنترل کند. در اینجا چالش اصلی این است که چگونه میتوان میلیونها انسان را مجبور کرد بهشیوهای رفتار کنند که شما میخواهید.
در ابتدا باید کاربران را جذب کنید تا به پلتفرم شما بپیوندند. سپس به آنها کمک میکنید تا به یکدیگر وصل شوند. در گام بعد، تکنولوژیای فراهم میکنید که تراکنش را تسهیل کند و بالاخره قوانینی برای شبکه وضع میکنید تا اعتماد و کیفیت را حفظ کند.
بنابراین، چهار عملکرد اصلی کسب و کار پلتفرمی عبارتاند از:
- ساختن مخاطب
- متصلکردن افراد
- فراهمکردن ابزارها و خدمات اصلی
- وضع مقررات و استانداردها
اگر پلتفرمی بتواند بهخوبی از پس این چهار عملکرد بربیاید، قادر خواهد بود تراکنش اصلی را نیز انجام دهد و احتمالا موفق خواهد بود.
انواع کسب و کار پلتفرمی
همهی پلتفرمها مدل کسبوکار بنیادین یکسانی دارند، اما همهی آنها شبیه به هم نیستند. باتوجهبه تحقیقات صورتگرفته، 8 مدل مختلف برای کسب و کار پلتفرمی تشخیص دادهایم که در ادامه فهرست شدهاند. این تقسیمبندی باتوجهبه نوع ارزشی انجام شده است که تراکنش اصلی منتقل میکند.
ارزشهای اصلیای که منتقل میشوند، عبارتاند از:
1. بازار خدمات: نوعی خدمات؛
2. بازار کالاها: محصولی فیزیکی؛
3. پلتفرم پرداخت: پرداخت (بین دو فرد یا فرد و شرکت)؛
4. پلتفرم سرمایهگذاری: سرمایهگذاری (انتقال پول برای ساختاری مالی)؛
5. شبکههای اجتماعی: شبکهای با فرایند اصلیِ دوستیابی؛
6. پلتفرم ارتباطی: ارتباطات اجتماعی مستقیم (برای مثال پیامرسانی)؛
7. پلتفرمهای توسعه
- پلتفرمهای توسعهی بسته: نرمافزای که برای دسترسی به دادهها ساخته شده است؛
- پلتفرمهای توسعهی تحتکنترل: نرمافزاری که در محیط توسعهی یکپارچه و تحت کنترل ساخته شده است؛
- پلتفرمهای توسعهی باز: نرمافزار آزاد و رایگان.
8. پلتفرمهای محتوایی
- اجتماعی: نوعی پلتفرم محتوا که در آن اصلیترین تراکنش متمرکز است بر پیداکردن دیگران و برقراری ارتباط با آنها.
- رسانه: نوعی پلتفرم محتوا که در آن اصلیترین تراکنش را بر پیداکردن رسانه ها و برقراری ارتباط با آنها تمرکز دارد.
هماهنگکردن طراحی پلتفرم با آن نوع، برای موفقیت در این کسب وکار ضروری است. پلتفرمهایی که قادر به انجام این کار به درستی نیستند، در رقابت با دیگران باقی می مانند. نوع پلتفرم بر همهچیز اثر: از طراحی تراکنش اصلی تا چگونگی انجام چهار اصلی عملکرد.
تشخیص هر سازوکار با چه نوع پلتفرمی مناسب است، همیشه یکی از گامهای اولیه برای طراحی کسب و کار پلتفرمی است .
برگرفته از: applicoinc
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر